Sumi-e

20 jaar geleden maakte ik kennis met sumi-e; meditatief schilderen met zwarte inkt op rijstpapier, tijdens een 4-daagse Zen retraite. Sindsdien beoefen ik die techniek in periodes met veel plezier en werd mijn belangstelling voor de Japanse cultuur aangewakkerd, in 2014 bezocht ik Japan.
Er volgden meerdere workshops in Amsterdam, Haarlem en in Zen River Temple
in Uithuizen, Groningen.

Bij het Sumi-e schilderen worden dezelfde technieken gebruikt als bij de Chinese en Japanse kalligrafie, met dezelfde soorten kwasten, overwegend zwarte inkt en rijstpapier. Voor elke schildering heeft de beoefenaar maar èèn kans met de penseelstreken. De streken kunnen niet verbeterd worden en elke onzekerheid is te zien in het werk. Hij /zij moet geconcentreerd werken met vloeiende bewegingen.

Een handschrift is heel persoonlijk en vertelt meer dan de inhoud alleen....
In kalligrafie wordt met tekens gewerkt, bij Sumi-e met beelden, hier wordt slechts de essentie van het onderwerp weergegeven, de kunst van het weglaten.
Er wordt geschilderd vanuit rust en concentratie, meditatief schilderen wordt het ook wel genoemd.

Een Sumi-E schilderij is een momentopname.

De benodigdheden voor Sumi-E worden de vier schatten genoemd: inkt, inktsteen, papier, en penseel. De penselen zijn traditioneel gemaakt van bamboe met oa geiten-, paarden-, konijnen-, en wolvenhaar. De punt van het penseel is zeer fijn, heel belangrijk voor een Sumi-e penseel. Er wordt geschilderd op rijstpapier (washi), wat maakt dat je de schildering niet kan verbeteren. De inkt Sumi) is zeer belangrijk. De inkt wordt gemaakt van lampenzwart en pijnboom die op een speciale manier gebrand wordt. Er wordt hars aan het mengsel toegevoegd waardoor het kan verharden in de vorm van een inktstok. Als de inkt gebruikt moet worden, dan wordt hij tegen een vochtige inktsteen (Suzuri) gewreven. Deze inktsteen is vaak gemaakt van blauwe steen. 
Er wordt meestal staand gewerkt.

Er worden nu veel sumi-e lessen gegeven in ons land, niet altijd verbonden met zazen. Het is te vinden onder zoekterm Sumi-e Nederland op internet.

Marrie van der Leden